Sfp 408 nl veldprotocol LSVI stilstaande wateren

.zenodo.json

@@ -190,6 +190,36 @@
       "email": "kristof.baert@inbo.be",
       "orcid": "0000-0002-1910-1114",
       "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)"
+    },
+    {
+      "name": {
+        "given": "Jo",
+        "family": "Packet"
+      },
+      "type": "Researcher",
+      "email": "jo.packet@inbo.be",
+      "orcid": "0000-0001-5590-323X",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)"
+    },
+    {
+      "name": {
+        "given": "Vincent",
+        "family": "Smeekens"
+      },
+      "type": "Researcher",
+      "email": "vincent.smeekens@inbo.be",
+      "orcid": "0000-0003-2996-2716",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)"
+    },
+    {
+      "name": {
+        "given": "Florian",
+        "family": "Van Hecke"
+      },
+      "type": "Researcher",
+      "email": "florian.vanhecke@inbo.be",
+      "orcid": "0009-0004-3499-2279",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)"
     }
   ]
 }

NEWS.md

@@ -1,3 +1,10 @@
+### First version of protocol: sfp-408-nl
+
+- Title: Veldprotocol LSVI stilstaande wateren
+- Published on: 2025-11-21
+- Version number: 2025.03
+- Link to this version: [sfp-408-nl version 2025.03](2025.03/index.html)
+
 ### First version of protocol: sop-041-nl
 
 - Title: Substaal spierweefsel zoogdieren

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/.zenodo.json

@@ -0,0 +1,51 @@
+{
+  "description": "<p>Het doel van het veldprotocol is om gegevens te verzamelen van bepaalde indicatoren (vegetatiesamenstelling en structuurkenmerken) die een beoordeling van de LSVI toelaten voor habitattype 2190_a, 3110, 3130_aom, 3130_na, 3140, 3150 en 3160. Deze LSVI-indicatoren zijn beschreven door Oosterlynck et al. (2020).<\/p> <p>Het veldprotocol wordt gebruikt voor het bemonsteren van de steekproefpunten van het habitatkwaliteitsmeetnet voor bovengenoemde habitattypen. De selectiemethode van steekproefpunten is beschreven in het rapport over de habitatkwaliteitsmonitoring (Westra et al., 2014; Westra et al., 2022). Dit meetnet is geconcipieerd om de habitatkwaliteit van habitattypen van stilstaande wateren op Vlaams schaalniveau te kunnen inschatten. De resultaten van dit meetnet worden o.a. gebruikt voor de 6-jaarlijkse rapportage over de staat van instandhouding van de habitattypes 31xx en 2190_a aan de Europese Commissie.<\/p>",
+  "title": "Veldprotocol LSVI stilstaande wateren.",
+  "upload_type": "publication",
+  "access_right": "open",
+  "license": "CC-BY-4.0",
+  "keywords": [
+    "LSVI; vegetatieopname; stilstaande wateren; 31xx; 2190; veldprotocol; 3110; 3130; 3130aom; 3130na; 3140; 3150; 3160"
+  ],
+  "publisher": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+  "contributors": [
+    {
+      "name": "Leyssen, An",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0000-0003-3537-286X",
+      "type": "contactperson"
+    }
+  ],
+  "creators": [
+    {
+      "name": "Leyssen, An",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0000-0003-3537-286X"
+    },
+    {
+      "name": "Packet, Jo",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0000-0001-5590-323X"
+    },
+    {
+      "name": "Scheers, Kevin",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0000-0002-4756-4247"
+    },
+    {
+      "name": "Smeekens, Vincent",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0000-0003-2996-2716"
+    },
+    {
+      "name": "Van Hecke, Florian",
+      "affiliation": "Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)",
+      "orcid": "0009-0004-3499-2279"
+    }
+  ],
+  "communities": [
+    {
+      "identifier": "inbo"
+    }
+  ]
+}

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/01_afhankelijkheden.Rmd

@@ -0,0 +1,49 @@
+# Afhankelijkheden
+
+```{=html}
+<!--
+Hier niets invullen.
+Indien er afhankelijkheden zijn deze invullen in de yaml sectie van `index.Rmd`
+-->
+```
+```{r dependencies}
+empty_table <- tibble(
+  protocol_code = character(),
+  version_number = character(),
+  params = character(),
+  appendix = logical()
+) %>%
+  add_row() %>%
+  rename(
+    `Protocolcode` = protocol_code,
+    `Versienummer` = version_number,
+    `Opgenomen als subprotocol` = appendix
+  ) %>%
+  pander(split.tables = Inf)
+
+if (exists("params")) {
+  if (!is.null(params$dependencies)) {
+    transpose(params$dependencies) %>%
+      as_tibble() %>%
+      mutate(protocol_code = as.character(protocol_code),
+             version_number = as.character(version_number),
+             params = as.character(params),
+             version_number = ifelse(params == "NA",
+                                     paste0("[", version_number, "](../",
+                                            version_number, "/", "index.html)"),
+                                     version_number),
+             appendix = as.logical(appendix)) %>%
+      rename(
+        `Protocolcode` = protocol_code,
+        `Versienummer` = version_number,
+        `Opgenomen als subprotocol` = appendix
+      ) %>%
+      pander(split.tables = Inf)
+  } else {
+    empty_table
+  }
+} else {
+  empty_table
+}
+rm(empty_table)
+```

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/02_onderwerp.Rmd

@@ -0,0 +1,52 @@
+# Onderwerp
+
+## Definities en afkortingen
+
+```{=html}
+<!--
+Definities van begrippen en afkortingen die noodzakelijk zijn om dit document te begrijpen en het protocol op een gepaste manier te kunnen uitvoeren.
+-->
+```
+
+**31xx**: afkorting voor Natura2000-habitattypen 3110, 3130, 3140, 3150 en 3160
+
+**Habitattypen** van stilstaand water die beschermd zijn door de habitatrichtlijn:
+
+-   **2190_a** - Waterhoudende depressies in vochtige duinvalleien (Denys et al. 2021)
+-   **3110** - Mineraalarme oligotrofe wateren van de Atlantische zandvlakten (*Littorelletalia uniflora*) (Decleer 2007, Scheers et al. 2020).
+-   **3130** - Oligotrofe tot mesotrofe stilstaande wateren met vegetatie behorend tot de *Littorelletalia uniflora* en/of de *Isoeto-Nanojuncetea* (Decleer 2007, Scheers et al. 2020)
+    -   **3130_aom**: subtype aom, subtype oeverkruid (*Littorelletea*)
+    -   **3130_na**: subtype na, subtype dwergbiezen (*Isoeto-Nanojuncetea*)
+-   **3150** - Van nature eutrofe meren met vegetaties van het type *Magnopotamion* of *Hydrocharition* (Decleer 2007, Scheers et al. 2020)
+-   **3160** - Dystrofe natuurlijke poelen en meren (Decleer 2007, Scheers et al. 2020)
+
+**Isoëtiden**: laagblijvende rozetbladige planten met stevige, holle, lijn- of priemvormige bladeren bv.
+knolrus (*Juncus bulbosus*), oeverkruid (*Littorella uniflora*), waterlobelia (*Lobelia dortmanna*), pilvaren (*Pilularia globulifera*), …
+
+**LSVI**: Lokale staat van instandhouding; instrument om lokaal de toestand van een habitattype te evalueren aan de hand van structuur- en vegetatiekenmerken (Oosterlynck et al. 2020).
+
+**Steekproefpunt** of **(veld)locatie**: Voor het habitatkwaliteitsmeetnet (zie verder) komt de steekproefeenheid voor stilstaande wateren overeen met de watervlakkencode (Westra et al., 2022).
+Dit is het niveau waarop de biotische karakterisatie wordt beoogd.
+
+## Doelstelling en toepassingsgebied
+
+<!-- description: start -->
+Het doel van het veldprotocol is om gegevens te verzamelen van bepaalde indicatoren (vegetatiesamenstelling en structuurkenmerken) die een beoordeling van de LSVI toelaten voor habitattype 2190_a, 3110, 3130_aom, 3130_na, 3140, 3150 en 3160.
+Deze LSVI-indicatoren zijn beschreven door Oosterlynck et al. (2020).
+
+Het veldprotocol wordt gebruikt voor het bemonsteren van de steekproefpunten van het habitatkwaliteitsmeetnet voor bovengenoemde habitattypen.
+De selectiemethode van steekproefpunten is beschreven in het rapport over de habitatkwaliteitsmonitoring (Westra et al., 2014; Westra et al., 2022).
+Dit meetnet is geconcipieerd om de habitatkwaliteit van habitattypen van stilstaande wateren op Vlaams schaalniveau te kunnen inschatten.
+De resultaten van dit meetnet worden o.a. gebruikt voor de 6-jaarlijkse rapportage over de staat van instandhouding van de habitattypes 31xx en 2190_a aan de Europese Commissie.
+
+<!-- description: end -->
+
+```{=html}
+<!--
+Doelstelling: omschrijving in woorden waarvoor het protocol dient.
+Voorbeelden wat er met de gegevens kan gedaan worden.
+Probeer de doelstelling zo veel mogelijk generiek te beschrijven en vermijd projectspecifieke doelstellingen.
+Toepassingsgebied: bespreek hier onder welke condities het protocol kan gebruikt worden.
+-->
+```
+

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/03_beperkingen.Rmd

@@ -0,0 +1,49 @@
+# Beperkingen van het protocol
+
+```{=html}
+<!--
+Alleen in te vullen indien van toepassing.
+Bespreek onder welke condities het protocol niet gebruikt kan worden of wanneer afwijkingen nodig zijn ten opzichte van het standaard protocol.
+Vermeld hier ook mogelijke interferenties, knelpunten, ...
+-->
+```
+
+In sommige omstandigheden kan er geen opname gemaakt worden.
+De reden hiervoor wordt genoteerd:
+
+-   Tijdelijk ongeschikt (tijdelijk niet toegankelijk door wegenwerken of inrichtingswerken, gevaarlijke hond, drooggevallen, te hoge waterstand, ...): het loont in dit geval de moeite om de locatie later in het jaar of tijdens het volgende jaar opnieuw te bezoeken;
+-   Permanent ongeschikt (permanent niet toegankelijk, niet bereikbaar op een veilige manier, geen toestemming voor betreding, ...).
+
+Het veldbezoek wordt uitgevoerd in het groeiseizoen van de water- en oeverplanten (mei-september).
+Afhankelijk van het habitattype en de verwachte soorten worden bepaalde veldbezoeken bij voorkeur vroeger of later in het groeiseizoen uitgevoerd (Zie Tabel \@ref(tab:geschikte-maanden)).
+Voor sommige habitattypen is een aanvullend veldbezoek tijdens het voorjaar noodzakelijk om sleutelsoorten te identificeren.
+Zo bereikt bijvoorbeeld *Tolypella intricata*, een kenmerkende soort voor habitattype 3140, een optimale groei in april-mei.
+Ook zijn voor de identificatie van waterranonkels bloeiende exemplaren nodig (mei-juni; habitattype 3130_aom).
+Indien nodig, kan de soortenlijst tijdens een later veldbezoek (augustus) aangevuld worden met soorten die hun optimum later in het groeiseizoen bereiken.
+Om de kans op afsterven van watervegetatie te minimaliseren, wordt aanbevolen de screening van de vegetatiesamenstelling best voor eind september uit te voeren.
+In eutrofe plassen kan lichtdeprivatie door algenbloei leiden tot vroegtijdig afsterven van watervegetatie, soms al vanaf juni.
+Daarnaast kunnen sommige wateren in de zomer sterk vertroebelen door intensieve recreatie of vroegtijdig gemaaid worden, waardoor veldbezoeken tijdig moeten plaatsvinden.
+
+Klimatologische factoren, zoals langdurige temperatuurextremen, kunnen de tijdelijke aan- of afwezigheid van vegetaties en specifieke indicatorsoorten beïnvloeden.
+
+```{r geschikte-maanden}
+maanden <- data.frame(
+  Code = c("2190_a", "3110", "3130_aom", "3130_na", "3140", "3150", "3160"),
+  April = c("-", "-", "-", "-", "(x)", "-", "(x)"),
+  Mei = c("x", "(x)", "x", "x", "x", "x", "x"),
+  Juni = c("x", "x", "x", "x", "x", "x", "x"),
+  Juli = c("x", "x", "x", "x", "x", "x", "x"),
+  Augustus = c("x", "x", "x", "x", "x", "x", "x"),
+  September = c("(x)", "x", "(x)", "x", "(x)", "x", "x"),
+  Oktober = c("-", "(x)", "-", "-", "-", "-", "x"),
+  stringsAsFactors = FALSE
+)
+
+
+pander(
+  x = maanden,
+  caption = add_label(
+    'Meest geschikte maanden voor screening van de vegetatiesamenstelling per habitattype. "x" = geschikt, "(x)" = minder geschikt, "-" = niet aangewezen.'
+  )
+)
+```

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/04_principe.Rmd

@@ -0,0 +1,16 @@
+# Principe
+
+```{=html}
+<!--
+Korte omschrijving van de principes waarop het protocol gebaseerd is.
+Bijvoorbeeld het principe achter het nemen van mengmonsters, principe achter visueel inschatten van de bedekking van een plant, ...
+-->
+```
+
+De LSVI geeft inzichten in de kwaliteit van een habitat voor een bepaalde locatie op basis van de vegetatiesamenstelling en structuurkenmerken (Oosterlynck et al. 2020).
+De LSVI-indicatoren kunnen ingedeeld worden in drie categorieën: vegetatie, verstoring en habitatstructuur.
+Voor elke indicator wordt een grenswaarde gegeven om een gunstige toestand te onderscheiden van een ongunstige toestand.
+Via dit veldprotocol worden de nodige gegevens verzameld om alle LSVI-indicatoren van de habitattypen 2190_a en 31xx te kunnen beoordelen.
+De bepaling of berekening van deze status per LSVI-indicator en het globaal eindoordeel per locatie vormt geen onderdeel van dit protocol.
+Hierbij kan de LSVI-rekenmodule gebruikt worden (Lommelen et al. 2024).
+

source/sfp/4_vegetation/sfp_408_nl_lsvi_stilwater/05_competenties.Rmd

@@ -0,0 +1,20 @@
+# Vereiste competenties
+
+```{=html}
+<!--
+Omschrijving van de basiskennis (bv. kennis van bepaalde soorten) en vaardigheden (bv. bepaalde apparatuur kunnen bedienen), die de gebruiker van het protocol moet hebben om het protocol op een gepaste manier te kunnen uitvoeren.
+Eventueel kan er verwezen worden naar bepaalde opleidingen.
+-->
+```
+
+Er is voldoende kennis van de veldkenmerken van macrofyten die in stilstaande wateren worden aangetroffen vereist.
+Daarnaast dient men vertrouwd te zijn met technieken om ze te kunnen identificeren.
+Het gebruik van de Secchi-schijf (protocol [sfp-113-nl 2023.04](../2023.04/index.html)) moet bekend zijn.
+
+Daarnaast zijn volgende algemene competenties vereist (naar Bijkerk, 2014):
+
+-   Nauwkeurigheid:de uitvoering van veldmetingen en het vastleggen van veldwaarnemingen vereisen een grote mate van accuraatheid;
+-   Vermogen te plannen en te organiseren: bij de uitvoering van meetprogramma’s moeten tal van werkzaamheden gepland, georganiseerd en op elkaar afgestemd worden. De veldmedewerker moet in staat zijn om hier zelfstandig of in overleg met de projectleider uitvoering aan te geven;
+-   Zelfstandigheid: de veldmedewerker moet in staat zijn om het merendeel van de werkzaamheden zelfstandig (op locatie) uit te voeren;
+-   Vermogen tot samenwerken en communiceren;
+-   De veldmedewerker moet op de hoogte zijn van de na te leven veiligheidsprotocollen die gebonden zijn aan het uitvoeren van taken in, op en rond water. De veldmedewerker moet dan ook fysiek in staat kunnen zijn om dit protocol in veilige omstandigheden te kunnen uitvoeren (kunnen zwemmen, ...).